Abstract
Xozirda global iqlim o‘zgarishi sababli dunyoning xar bir joyida o‘ziga xos iqlim sharoitlari ko‘zatilmoqda. Mavjud cheklangan resurslar ta’biy xo‘jalik sharoitlari resurslarning tanqisligiga uchrab borilmoqda. Mazkur maqolada g’o’zani nazariy va dala tajribalari asosida tomchilatib sug‘orish tartibi, texnologiyasini ishlab chiqish uchun Surxondaryo viloyatida Angor tumani massivining tab’iy – xo‘jalik sharoitlarida o‘tkazildi. Iqlimning global o‘zgarishini xisobga olgan xolda, sugoriladigan yerlarning xavo-xarorati, xavoning namligi va uning yetishmovchiligini, yer osti suvlarining satxi, tuprok-meliorativ xolati, buglanishga va g‘o‘zaning transpiratsiyaga sarflanadigan suv mikdori, yangi rayonlashtirilgan g‘o‘zani agrobiologik xususiyatini xisobga olgan xolda bir kunlik, un kunlik, oy va sugorish davridagi mikdorlarini urganilgan, ilk bor tomchilatib sug‘orish usulidagi g‘o‘zaning tomchilatib sugorish tartibi ishlab chikishda «bioklimatik» usul kabul kilingan. G‘o‘zaning elementar sug‘orish meyori, sug‘orishlar soni, sug‘orishlar davri va mavsumiy sug‘orish meyori aniqlangan. G‘o‘zani tomchilatib sug‘orish tizimining real tuproq – meliorativ, gidrogeologik, gidrologik va xo‘jalik sharoitlarida elementlari aniqlangan. Tomchilatib sug‘orishda sug‘orish texnologiyasi keltirilgan. G‘o‘zani tomchilatib sug‘orishda egatlab sug‘orishga nisbatan afzalligi asoslangan.
References
Butayarov A.T. «Amu – Surxon» ITXB hududidagi fermer xo‘jaliklarida suvdan foydalanishni takomillashtirish. // “AGROILM” jurnali maxsus son 4.(60). -Toshkent, 2019. –B. 79 - 81. 2. Sabirjan Isaev, Gulom Bekmirzaev, Mirkadir Usmanov, Elyor Malikov, Sunnat Tadjiev, Abdukadir Butayarov. Provision of remote methods for estimating soil salinity on meliorated lands. E3S Web of Conferences 376, 02014 (2023).
https://doi.org/10.1051/e3sconf/202337602014. ERSME-2023
Bakir Serikbaev, Abdukodir Butayarov, Sardor Gulamov, Sanobar Dustnazarova. Inflation of water to the soil in the fields of drop irrigation. E3S Web
of Conferences 264, 04002 (2021). https://doi.org/10.1051/e3sconf/202126404002.
CONMECHYDRO – 2021.
Butayarov A.T., Nazarov A. A. Scientific substantiation of technology of efficient use of water resources in irrigation of cotton. E3S Web of Conferences 401,
(2023). https://doi.org/10.1051/e3sconf/202340105048. CONMECHYDRO – 2023.
R.A.Mamutov, Sh.Z.Qo‘chqorov, T.Z.Sultanov “Suv xo‘jaligida suvni tejovchi texnologiyalarni qo‘llash samaradorligini oshirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar”. [Efforts to increase the effectiveness of water-saving technologies in water management]. Journal “Irrigatsiya va Melioratsiya”. Tashkent. 2018. No3 (18). Pp.89-91. 6. M.X.Xamidov, B.U.Suvanov G‘o‘zani sug‘orishda tomchilatib sug‘orish texnologiyasini qo‘llash [Application of drip irrigation technology for cotton. ] Journal “Irrigatsiya va Melioratsiya”. Tashkent 2018. No4 (14). Pp.9-11. 7. M.X.Xamidov, B.U.Suvanov Suv resurslari va ulardan samarali foydalanish muammolari [Water resources and their effective use.] Journal “Irrigatsiya va Melioratsiya”. Tashkent 2017. No4 (10). Pp.5-7.